Đánh giá và phân tích tạp chí The Economist (Weekly) – Số ngày 01 tháng 02, 2025
Sự trỗi dậy của phong trào chống quy định
Số phát hành ngày 01/02/2025 của The Economist tiếp tục mang đến những phân tích sâu sắc về các vấn đề kinh tế, chính trị và địa chính trị toàn cầu. Chủ đề chính của số này, “The revolt against regulation” (Sự trỗi dậy của phong trào chống quy định), tập trung vào làn sóng dỡ bỏ quy định (deregulation) đang lan rộng trên thế giới. Từ Javier Milei ở Argentina, Narendra Modi ở Ấn Độ đến Donald Trump ở Mỹ, một cuộc cách mạng nhằm giảm bớt các rào cản pháp lý và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đang diễn ra.
Bài viết này sẽ phân tích những điểm chính của số tạp chí, đánh giá tính khách quan trong các luận điểm của The Economist, đồng thời đưa ra góc nhìn về tác động của các sự kiện này đối với nền kinh tế toàn cầu.
Milei, Modi, Trump và cuộc cách mạng chống rào cản hành chính
Ba nhà lãnh đạo trên đang thực hiện các chiến lược khác nhau để giảm bớt sự can thiệp của chính phủ vào nền kinh tế:
-
Javier Milei, tổng thống Argentina, đã cam kết tư nhân hóa hàng loạt doanh nghiệp nhà nước, cắt giảm mạnh chi tiêu công và loại bỏ các quy định rườm rà để thúc đẩy thị trường tự do.
-
Narendra Modi, thủ tướng Ấn Độ, tiếp tục thực hiện các chính sách cởi trói doanh nghiệp, thu hút đầu tư và giảm bớt những quy định mang tính kìm hãm trong lĩnh vực sản xuất và công nghệ.
-
Donald Trump, tổng thống Mỹ, đang tìm cách bãi bỏ nhiều quy định liên bang, từ môi trường, tài chính đến thương mại, với hy vọng kích thích nền kinh tế Mỹ phát triển mạnh mẽ hơn.
The Economist nhận định rằng dỡ bỏ quy định có thể là con dao hai lưỡi: nếu thực hiện đúng, nó có thể giúp kinh tế tăng trưởng nhanh hơn; nhưng nếu làm sai, nó có thể dẫn đến bất bình đẳng gia tăng, rủi ro tài chính và suy thoái môi trường.
Donald Trump và cuộc khủng hoảng viện trợ quốc tế
Một trong những quyết định gây tranh cãi nhất của Donald Trump trong nhiệm kỳ mới là đột ngột cắt giảm viện trợ quốc tế. Theo The Economist, điều này đang đẩy hàng loạt chương trình viện trợ vào tình trạng bấp bênh, đe dọa sinh kế của hàng triệu người trên khắp thế giới.
Tại sao Trump cắt giảm viện trợ?
- Ông cho rằng tiền của người dân Mỹ nên được sử dụng trong nước thay vì gửi ra nước ngoài.
- Nhiều chương trình viện trợ bị cáo buộc lãng phí, tham nhũng hoặc kém hiệu quả.
Hệ quả của quyết định này:
-
Làm suy yếu ảnh hưởng của Mỹ trên toàn cầu, trong khi Trung Quốc có thể tận dụng cơ hội để mở rộng tầm ảnh hưởng thông qua các dự án phát triển.
-
Gây bất ổn tại các khu vực phụ thuộc vào viện trợ, đặc biệt là châu Phi và Trung Đông.
Bài viết này khẳng định rằng việc cắt giảm viện trợ không chỉ ảnh hưởng đến người nhận mà còn làm suy yếu vị thế của Mỹ, khiến nước này mất đi một công cụ quan trọng để duy trì quyền lực mềm.
DeepSeek và sự biến động trên thị trường AI
Một trong những câu chuyện chấn động nhất trong số này là sự kiện DeepSeek, một công ty Trung Quốc, đã ra mắt hai mô hình trí tuệ nhân tạo v3 và R1, gây xáo trộn lớn trên thị trường công nghệ toàn cầu.
Phản ứng thị trường:
- Ngày 27/01/2025, sau khi thông tin về DeepSeek lan truyền, giá trị thị trường của các công ty công nghệ Mỹ giảm hơn 1 nghìn tỷ USD.
-
Nvidia, gã khổng lồ trong lĩnh vực sản xuất chip AI, mất 600 tỷ USD vốn hóa chỉ trong một ngày.
Dù thị trường phản ứng tiêu cực, The Economist cho rằng điều này có lợi cho người tiêu dùng. Cạnh tranh từ Trung Quốc sẽ khiến giá AI rẻ hơn, tiếp cận rộng rãi hơn và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Iran và cuộc khủng hoảng hạt nhân
Tình hình tại Iran đang trở nên căng thẳng hơn bao giờ hết khi nước này tiến gần hơn đến việc sở hữu vũ khí hạt nhân. The Economist phân tích rằng Iran đang gặp nhiều khó khăn:
-
Kinh tế suy yếu, lạm phát cao, năng lượng khan hiếm.
-
Chính trị bất ổn, mất đi nhiều đồng minh quan trọng như Syria, Hamas và Hizbullah.
-
Sức ép từ Mỹ và Israel, khi cả hai nước đều muốn ngăn chặn chương trình hạt nhân của Tehran.
Tuy nhiên, bài báo cũng chỉ ra rằng Iran có thể sử dụng chiến lược “áp lực tối đa” để đàm phán với phương Tây, lấy vũ khí hạt nhân làm đòn bẩy trong các cuộc đối thoại.
Xung đột tại Congo: Rwanda và chiến thuật kiểu Putin
Cuộc xung đột tại Congo đang có những điểm tương đồng đáng lo ngại với cuộc chiến tại Ukraine. Nhóm vũ trang M23, được cho là có liên hệ với Rwanda, đã chiếm thành phố Goma, khiến hàng trăm nghìn người phải rời bỏ nhà cửa.
The Economist so sánh cuộc chiến này với cuộc xâm lược của Nga tại Ukraine:
- Cả hai đều là cuộc chiến ủy nhiệm, trong đó một quốc gia nhỏ hơn sử dụng các nhóm vũ trang để mở rộng ảnh hưởng.
- Cả hai đều gây ra khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng, với nhiều dân thường bị giết hại hoặc phải di tản.
Bài báo kết luận rằng nếu không có sự can thiệp quốc tế mạnh mẽ, cuộc chiến tại Congo có thể leo thang thành một cuộc khủng hoảng khu vực nghiêm trọng.
Donald Trump và nguy cơ chiến tranh thuế quan toàn cầu
Bên cạnh chiến tranh thương mại, The Economist cảnh báo rằng Donald Trump có thể khơi mào một cuộc chiến thuế quan toàn cầu. Một trong những động thái đầu tiên của ông là đe dọa:
-
Tăng gấp đôi thuế suất đối với các công ty nước ngoài có chính sách thuế không phù hợp với Mỹ.
-
Áp thuế cao hơn đối với công dân nước ngoài làm việc tại Mỹ.
Mặc dù Trump muốn bảo vệ nền kinh tế Mỹ, bài báo lập luận rằng một cuộc chiến thuế quan có thể gây ra hậu quả tiêu cực, khiến đầu tư giảm sút và kéo tụt tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
Kết luận: Một thế giới đầy biến động
Số phát hành ngày 01/02/2025 của The Economist mang đến một bức tranh tổng quan về những biến động kinh tế, chính trị và công nghệ trên thế giới. Từ phong trào chống quy định, cuộc khủng hoảng viện trợ của Trump, sự trỗi dậy của DeepSeek đến nguy cơ chiến tranh hạt nhân Iran, những bài viết trong số này giúp độc giả hiểu sâu hơn về các xu hướng quan trọng có thể định hình tương lai toàn cầu.
Nếu bạn quan tâm đến những vấn đề trên, hãy mua ngay The Economist (Weekly) Magazine – February 01, 2025 tại Kallos để cập nhật những phân tích mới nhất từ các chuyên gia hàng đầu.